أصحاب وأمت مىخواهند كه در اين وقت تنگ ‹ 357 › كه شدت مرض به اين مرتبه است خود املاء كتاب فرمايند ، يا به دست خود بنويسند ، واين حركتِ قولي وفعلى در اين حالت موجب كمال حرج ومشقت خواهد بود ، تجويز اين معنا گوارا نكرد ، وبه آن حضرت خطاب ننمود - از راه كمال أدب - بلكه به مردم ديگر از آية كريمه ثابت كرد كه استغنا از اين حرج دادن حاصل است كه به گوش آن حضرت برسد وآن حضرت بداند كه اين مشقت بر خود كشيدن ، در اين حالت چندان ضرور نيست ، وفي الواقع در اين مقدمه نزد عقلا صد آفرين وهزار تحسين بر دقت نظر عمر است ; زيرا كه ( 1 ) قبل از اين واقعه به سه ماه آية كريمه : ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإسْلامَ دِيناً ) ( 2 ) ، نازل شده بود ، وأبواب نسخ وتبديل وزيادة ونقصان را در دين مطلقاً مسدود ساخته ، مُهر ختم بر آن نموده ، گذاشته ، وبه همين آية اشاره كرد عمر در اين عبارت كه : ( حسبنا كتاب الله ) پس اگر آن حضرت صلى الله عليه [ وآله ] وسلّم در اين حالت چيزى جديد كه سابق در كتاب وشريعت نيامده بنويساند ، موجب تكذيب اين آية خواهد بود ، وآن محال است ، پس مقصد آن حضرت در اين وقت نيست مگر تأكيد احكامى كه سابق

--> 1 . [ الف ] لفظ : ( زيرا كه ) در نسخه مطبوعه كلكته نيست . 2 . المائدة ( 5 ) : 3 .